DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 10°C
Parçalı Bulutlu

Thomas Jefferson kimdir? Thomas Jefferson’un hayatı ve biyografisi

Thomas Jefferson kimdir? Thomas Jefferson’un hayatı ve biyografisi

Hakkında en çok eser yazılan  ilk 100 kişi sıralamasında 26. sırada olan Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucu başkanlarından olan Thomas Jefferson kimdir? Thomas Jefferson’un hayatı, biyografisi ve başarıları nelerdir? Thomas Jefferson’un önemli sözleri nelerdir? sorularının cevabı yazımızda.


Thomas Jefferson kimdir? Thomas Jefferson’un hayatı ve biyografisi

Amerka’nın özgürlük olması için İngiliz İmparatorluğuna karşı mücadele eden, Cumhuriyetçilik akımını başlatan, ABD’nin kurulumuna ön ayak olan özel liderlerden biridir.

Amerikan Kongresi, Bağımsızlık bildirgesi‘ni yazmaları için Jefferson ile beraber John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sherman ve Robert R. Livingston’ı görevlendirmiştir, fakat sonraları ise komite tarafından Bağımsızlık Bildirgesinin ilk taslağı hazırlama işi Thomas Jefferson’a vermiştir. 2 dolarlık banknotların ön yüzü Thomas Jefferson’un resmi vardır.

Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucu ve 3. başkanı Thomas Jefferson, ilk önce Virginia Eyaletinin valisi olarak görev yapmıştır. Dini özgürlükleri serbest kılarak, ülkenin demokratikleştirmesinde de ön ayak olmuştur.

1790 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin ilk başkanı George Washington’un yanında bakan olarak görev yaptığında, diğer yardımcıların çekişmelerinden dolayı bırakıp, 1801 yılında seçimlere katılarak rakibi Aron Burr ile aldığı oy sayısının eşit çıkmasından sonra Temsilciler Meclisi tarafından oybirliği ile 3. başkan seçilmiştir. Aron Burr başkanlık süresince yardımcılığını yapmıştır.

Tarımı destekleyerek, sanayileşmeye hep karşı çıkmıştır. ABD’de 2 dönem başkanlık yapmıştır ve 50. bağımsızlık yılının kutlandığı gün ölmüştür. Thomas Jefferson’un ölmeden önce son sözleri  “Is it the fourth?” (Bugün dördü mü?) olmuştur.


Thomas Jefferson’un çocukluk ve gençlik yılları

Büyük Britanya’nın Kuzey Amerika’daki sömürge kolonilerinden biri olan Virginia’ın ücra bir çiftliğinde, varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğan Thomas Jefferson yaşama iyi bir şekilde hazırlanır. Felsefe, matematik, doğa bilimleri ve hukuk eğitimi yanında beş yabancı dili yetkin şekilde öğrenir.

13 Nisan 1743 tarihinde dünyaya gelen Thomas, annesi Jane Randolph Jefferson, babasının ismi ise Peter Jefferson’dır. 10 çocuklu bir ailenin 3. çocuğudur. köklerinin galler bölgesinden geldiği söylenir.

1752 yılında İskoç rahip William Douglas’dan ilk eğitimlerini almıştır. Fransızca, Latince ve Antik yunan diline 9 yaşında başlamıştır.

1757 yılında babası öldüğünde on dört yaşındaydı. Babasının ölümünün ardından 1758 ile 1760 yılları arasında rahip James Maury’nun okuluna devam etti. Tarih ve bilim derslerini de burada aldı.

1760 yılında The College of William & Mary’de yüksek öğretim için girdi ve 2 sene sonra yüksek notlarla mezun oldu. Felsefe, matematik ve metafizik dersleri aldı ve 3 önemli insan John Locke, Francis Bacon ve Isaac Newton gibi bilim adamlarının çalışmalarını burada geniş olarak incelemiştir.

1767 yılında mezun olduktan sonra, ilk iş olarak  Virginia Barosu’na kabul edildi. 1768 ile 1773 yılları arasında yüzlerce davaya bakmıştır. Başarısı ile bir çok elit aile müşterisi olmuştur.

1768 yılında babadan kalan 25 km2 araziye neoklasik tarzda Monticello malikanesini yapmıştır.

“Bağımsızlık Benim Karakterimdir”, “Varlığımızın temeli kültürdür”

Ülkesinin, devrin en büyük emperyalist gücü olan Büyük Britanya’dan bağımsızlığını alması için önemli çabalarda bulunur. Tanınmış “Bağımsızlık Bildirgesi” nin taslağını 1776’da kaleme aldığında henüz 33 yaşındadır. Bu bildirgeye dayanarak, 13 Amerikan kolonisi Britanya’ya karşı bağımsızlık savaşı açacaktır.

Jefferson, siyasi faaliyetlerinin yanında, yapmaktan büyük haz aldığı entellektüel çalışmalardan geri kalmaz ve 1743’te ülkesinin bir başka devlet adamı Benjamin Franklin tarafından kurulmuş olan Amerikan Felsefe Topluluğu’na 1780’de üye seçilir. İleride 18 yıl boyunca bu saygın düşünce kuruluşunun başkanlığını da yapacaktır.

A.B.D. Başkanı olmadan önce henüz Virginia Eyalet yönetiminde iken önemli işler yapar: Örneğin kıta Avrupasından kalma köhne yasaları temizler. Bunlardan en önemlisi, babanın tüm mirasını en büyük erkek çocuğa bırakan yasadır.

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını sağlar. Bu konudaki bakışı 21. yüzyılda politika yapan bir sürü insandan daha ileridir; ona göre laiklik, devleti siyasal- laşmış dinin olumsuz etkilerinden korumanın yanında, din özgürlüğü için de elzem olan bir uygulamadır.

2 Doların üzerinde Thomas Jefferson’un resmi bulunmaktadır


“Bağnazlık, cahil ve sağlıksız beyinlerin hastalığıdır.”

Parasız yaygın eğitim sisteminin kurulmasına önayak olur. Jefferson eğitimli bir halkın değerini iyi bilmektedir. Bu konudaki görüşünü şu anlamlı tümce ile dile getirir: “Toplumun eğitilmesi, birkaç kişinin iyi bir şekilde yetiştirilip büyük çoğunluğun cahil bırakılmasından daha doğru bir yoldur.”

On sekizinci yüzyılın son çeyreğinde bu konu- larda düşünmek, uygulamalarda bulunmak aydın kişilerin dahi hayallerinin ötesindedir. Thomas Jefferson dört yıllık başkan yardımcılığı görevinden sonra Birleşik Devletler’in üçüncü başkanı olarak seçilir ve 1801-1809 yılları arasında bu görevi iki dönem yerine getirir.

A.B.D Başkanlığı sırasında birçok önemli iş yapar, bunlardan en ilginci, günümüzde A.B.D.’nin orta bölgesine denk gelen, Türkiye’den daha büyük bir toprak parçasını 15 milyon dolar karşılığında Fransızlardan (I. Napolyon’dan) satın almasıdır, bu sayede ülkesinin yüzölçümünü bir anda iki katına çıkarır.


“Mirasım Bilim ve Akıldır”

Üçüncü kez başkan olmasının önünde bir engel yokken Jefferson emekli olmaya karar verir ve eyaletine çekilir; ülkesine başka yollardan hizmete devam edecektir. Virginia Meclisi’nden çıkarttığı bir yasa ile 1819’da (o sırada 76 yaşındadır) tanınmış Virginia Üniversitesi’nin temellerini atar.

Üniversiteyi kiliseden bağımsız bir eğitim programı uygulamak üzere yapılandırır.Bu üniversite, insan aklının sınırsız özgürlüğü üzerine kurululacaktır.” Jefferson kişisel kitaplığının yaklaşık 6500 ciltlik kısmını, 1814’de işgalci Britanya askerlerinin yakıp kül ettiği başkent Washington’daki “Kongre Kütüphanesi” ne satar ve eline geçen parayı üniversitenin kuruluşu ve kişisel borçlarını kapatmak için harcar.

Kitaplığının kalanını ise ileride üniversiteye miras olarak bırakacaktır. “Kitaplar olmadan yaşayamam.Thomas Jefferson bilime, çağdaş eğitime ve mühendisliğe yürekten inanan biridir. Gündelik yaşamda kullanılan kimi eşyaların işlevlerinin geliştirilmesinde rol oynar: Örneğin, ofislerde yaygınlıkla kullanılan bir yanına yazma tablası eklenmiş döner koltuğun mucidi odur. Bu sayede yoğun masa başı çalışmalarda ayağa kalkmadan istenilen tarafa dönmek mümkün olur. Aynı şekilde, dört yüzlü döner kitap altlığını da o icat etmiştir.


Paleontolog siyasetçi

Jefferson bu kadar işinin arasında Birleşik Devletler’de omurgalı paleontolojisinin gelişimine de katkı sağlar. Şöyle ki, Virginia’dan yakın arkadaşı Albay John Stuart evinden yaklaşık 8-9 km uzaktaki bir mağarada bulduğu iri bir hayvana ait kemikleri incelemesi için Jefferson’a gönderir.

Amatör doğabilimci olan Jefferson o sırada Birleşik Devletler Başkan Yardımcısı’dır. (büyük Fransız doğabilimci Buffon, Prusyalı Humboldt ve İngiliz Priestley başta olmak üzere devrinin büyük bilimcileriyle yakın arkadaştır).

Kemikleri inceleyen Jefferson bunların iri bir aslana ait olduğunu düşünür ve pençelerinin büyüklüğünden dolayı hayvanı Megalonyx diye adlandırır. Çalışmayla ilgili bir bildiri hazırlayarak bunu 1797’de Amerikan Felsefe Topluluğu’na sunar. Bundan iki yıl sonra anatomist Prof. Caspar Wistar kemiklerin yerde yaşayan dev bir tembel hayvana ait olduğunu belirler.

1822’de büyük Fransız zoologu Desmarest soyu tükenmiş bu türü, konuyu bilimsel olarak ilk ele alan kişiye atfen, Megalonyx jeffersonii olarak adlandırır. Bu olaydan otuz yıl önce, Amerikalı doğabilimci Benjamin Barton, üst düzey biyoloji bilgisi nedeniyle kıtanın çiçekli bitkilerinden birine cins adı olarak onun ismini vermişti. Bitkilerin bilimi olan botaniği, “Bilimlerin en değerlisi” diye niteleyen Jefferson’a yapılan bu güzel davranış oldukça yerindeydi.


Veda ettiğinde servet değil borç bıraktı

Bu büyük devlet adamı, yaptığı bazı hatalı yatırımlar (değirmen işletmeciliği gibi) ve devrin ekonomik olumsuzlukları nedeniyle yaşlılığında sıkıntılı günler yaşar.
Hatta ölümünden kısa bir süre önce uzun süredir ailesiyle yaşadığı malikaneyi ve arazisini bir piyango çekilişiyle satmak için Virginia Hükümeti’ne dahi başvurur.

Seksen üç yaşında yaşamdan ayrıldığında çocukları ondan kalan her şeyi borcu kapatmak için açık arttırmayla elden çıkarırlar. Devlet borcunu bağımsızlığın en büyük tehlikesi ve savaşların nedeni olarak gören Thomas Jefferson belli ki kendi mali açmazıyla ilgili çaresiz kalmıştı.

Fakat, “Devlet hizmetinden, göreve ilk başladığımdan daha yoksul bir halde ayrıldım…” diyebilme onuruna erişebildiği için bu talihsizliklerin hiçbirine aldırmaz. Çünkü tarihin gerçek kahramanlarını silik anekdotlara bakıp seçmediğini iyi bilmektedir.

Jefferson’ın kalkıp bugün yaşadığımız dünyaya, ülkesine, ülkemize bakma olanağı olsa herhalde gördüklerine inanması mümkün olmazdı.


Kaynaklar

  • Bernstein, RB (2004). Thomas Jefferson: The Revolution of Ideas. Oxford University Press, USA.
  • Thomson, K (2012). Jefferson’s Shadow. Yale University Press.
  • Jefferson, T (1797). A Memoir on the Discovery of Certain Bones of a Quadruped of the Clawed Kind in the Western Parts of Virginia. Read before the American Philosophical Society (Bildiri Amerikan Felsefe Topluluğu`na sunulmuştur).
  • Desmarest, AG (1822). Mammalogie ou dèscription des espéces de mammifères. 4, Agasse, Paris, France, p. 365.


Ayrıca bakınız

  • George Washington kimdir?
  • John Adams kimdir?
  • James Madison kimdir?
  • James Monroe kimdir?
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.