DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 14°C
Parçalı Bulutlu

Hayvanlar aleminde sosyal mesafe kuralı yaygın olarak kullanılıyor

Hayvanlar aleminde sosyal mesafe kuralı yaygın olarak kullanılıyor

Sosyal mesafe Covid-19 pandemi sürecinde en çok duyduğumuz korunma kurallarından biri. Düşünme özelliği olan insanlar sosyal mesafe kuralını anlayabiliyor ama hayvanlar nasıl sosyal mesafe kuralı uygulayabilir? Hayvanlar aleminde sosyal mesafe kuralları neden ve nasıl uygulanıyor? Bilim insanları araştırmalarının sonucunda beklemedikleri sonuç gerçekten şaşırtıcı.


Hayvanlar aleminde sosyal mesafe kuralı yaygın olarak kullanılıyor

Kendileriyle diğerleri arasında biraz boşluk bırakan tek hayvan insanlar değil. Proceedings of the Royal Society B’de yayınlanan bir makaleye göre, ispinozlardan bal arıların kadar yaban hayatı benzer taktikler kullanıyor.

Hamilton Koleji’nde davranışsal ekolog Andrea Townsend ve Virginia Politeknik Enstitüsü ve Eyalet Üniversitesi’nde biyolog olan Dana Hawley, hayvan krallığında kendi kendini izole etmenin nasıl çalıştığı konusunda bulgularını paylaştılar.

Hayvanlar sosyal olarak birbirlerinden ne zaman uzaklaşmaları gerektiğini nasıl anlar?

Uzman Andrea Townsend, COVID-19’un o kadar çok semptomu var ki, birisi hasta olduğunda, hasta mı bilemiyoruz. Ancak ev ispinozları gibi bazı hayvanlar, potansiyel enfeksiyonları değerlendirmek ve belirli bireylerden kaçınmak için, mesela o bireyin uyuşukluk hali gibi çok genel davranışsal ipuçları kullandıklarını söylüyor.

Diğer uzman Dana Hawley ise şöyle diyor; “Diğer durumlarda, hayvanlar sosyal mesafeyi tetiklemek için oldukça karmaşık ipuçları geliştirdiler. Karayip dikenli ıstakozu [normalde gruplar halinde yaşayan sosyal bir ıstakoz], hasta ıstakozların idrarındaki kimyasal bir ipucunu yakalar, ve bölgesinden uzaklaşır.”

Diğer bir örnek burnu ve butlarındaki renklerle dikkat çeken, Batı Afrika’da yaşayan maymun türlerinden olan mandril. Araştırmacılar, paraziti olan ya da olmayan hayvanların dışkısını aldı ve bir ağacın kenarına küçük bir miktar koydu. Parazitli dışkılara yanaşmadılar.

Hayvanların sosyal olarak uzaklaşması neye benziyor?

Dana Hawley, dikenli ıstakozlar sığınaklarda toplanıyor ve bu da onlara çok fazla koruma sağlıyor. Sığınaklarını terk ederlerse, tehlike demek. Diğer durumlarda, bir gruptaki belirli bir bireyle daha az etkileşimde bulunmak gibi çok daha incedir diyor.

Hayvanların kendi kendini karantinaya aldığına dair bazı örnekler de var. Karantina diyebileceğimiz şeyin en iyi örnekleri, karıncalar ve arılar gibi sosyal böcekler ilk akla geliyor. Bazı durumlarda, enfekte olmuş böcekler kasıtlı olarak koloniden ayrılıp ölür.

Andrea Townsend, bu tür böcek kolonilerinde bireyler birbirleriyle yüksek oranda akraba olduklarını ve  dolayısıyla, geniş ailesini korumak için kendini feda ederek topluluğunu koruyor diyor.

Başka bir nedenden ötürü değil de, hastalık nedeniyle sosyal olarak uzaklaştıklarını veya kendilerini karantinaya aldıklarını nereden biliyoruz?

Bu davranışların nedenini bulmanın birkaç yolu var. Vahşi hayvanlarda izlenecek en doğru yol, bireyleri parazitleri gidermek için ilaçlamak ve ardından kaçınma davranışının değişip değişmediğini görmektir.

Daha önce parazitlenmiş bireylerden kaçınılmış olsa da, enfeksiyonları tedavi edildikten onu tekrar içlerine bakıma alıyorlar. Araştırmacılar ayrıca, bir karınca kolonisine bir mantar patojeni soktular ve karıncalarda harika çalışmalar yaptılar ve koloni içinde davranışsal tepkileri gözlemlediler.

Patojenden kaçınma için tutarlı davranış değişiklikleri gözlemlendi. Mesela yuvanın dışında daha fazla zaman geçirdikleri görüldü. Hayvanların mantara tepki verdiğine dair oldukça güçlü bir kanıtlar elde edildi.

Ama hayvanlar her zaman sosyal mesafe alamaz, değil mi?

Andrea Townsend, en sevdiğim örneklerden biri Tasmanya canavarları olduğunu söylüyor. Onlarda gerçekten kötü bulaşabilen kanseri vardır ve ısırma yoluyla geçer ve yayılır. Tasmanya canavarı birbirlerini ısırmak, çiftleşmeleri için gereklidir, çiftleşirken ısırırlar. Fakat nesli tükenen bu bayvanların, yakın zamanda ağız kanserinden dolayı sayıları o kadar düşmelerine rağmen, karşısındakinde kanser varsa ısırmıyorlar ve buda üreyememelerine neden oluyor.

Sosyal mesafe cidden işe yaramakta. İlgisiz hayvan türlerinde tekrar tekrar gelişen bir davranış gördüğümüzde bu, sosyal mesafenin çok maliyetli bir davranış olmasına rağmen, faydaların açıkça maliyetlerden ağır bastığının bir işaretidir.

Hayvanların ilginç özellikleri hakkında daha çok bilgi için sosyal medaydan takip edin ve diğer yazılarımızı okuyun.



Ayrıca bakınız

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.